بلاکچین چگونه زیرساخت جدیدی برای دارایی‌های واقعی ایجاد می‌کند؟

سال‌هاست که بسیاری از فعالیت‌های مالی از کاغذ به صفحه نمایش منتقل شده‌اند؛ حساب بانکی، سهام، پرداخت و انتقال وجه، همگی امروز به شکل دیجیتال انجام می‌شوند. اما یک پرسش مهم همچنان باقی مانده است: اگر دارایی‌ها دیجیتال شوند، چگونه می‌توان مالکیت، انتقال و سابقه آن‌ها را به شکلی قابل اعتماد مدیریت کرد؟

اینجاست که بلاکچین و فناوری دفترکل توزیع‌شده وارد داستان می‌شوند.

بلاکچین را می‌توان یکی از زیرساخت‌هایی دانست که امکان ثبت و انتقال دارایی‌های توکن‌شده را در یک محیط دیجیتال فراهم می‌کند. در این مدل، به جای آنکه اطلاعات مربوط به یک دارایی صرفاً در یک سامانه متمرکز ثبت شود، سوابق مرتبط با توکن‌ها در یک دفترکل دیجیتال و طبق قواعد مشخص مدیریت می‌شوند. اما جذابیت اصلی بلاکچین برای بازار دارایی‌های واقعی، صرفاً ثبت اطلاعات نیست؛ اتفاق مهم‌تر، ایجاد یک زیرساخت مشترک برای تعامل میان دارایی، سرمایه‌گذار و فرآیندهای مالی است.

از «ثبت دارایی» تا «انتقال ارزش»

در بازارهای سنتی، خرید و فروش یک دارایی معمولاً فقط یک عملیات نیست. ثبت معامله، بررسی اطلاعات، انتقال دارایی، پرداخت وجه و ثبت سوابق می‌تواند در چند سامانه و توسط بازیگران مختلف انجام شود.

فناوری دفترکل توزیع‌شده این امکان را فراهم می‌کند که بخش بیشتری از این فرآیندها در یک محیط دیجیتال و هماهنگ انجام شوند.

بانک تسویه‌های بین‌المللی (BIS) توکن‌سازی را گامی مهم در تکامل زیرساخت مالی می‌داند؛ زیرا می‌تواند پیام‌رسانی، تطبیق اطلاعات و انتقال دارایی را در یک فرآیند یکپارچه‌تر قرار دهد. به زبان ساده، هدف این است که دارایی فقط دیجیتال نشود؛ بلکه فرآیند جابه‌جایی ارزش نیز دیجیتال‌تر و هوشمندتر شود.

بلاکچین؛ دفتر ثبت نسل جدید

یکی از ویژگی‌های مهم فناوری دفترکل توزیع‌شده، ایجاد یک سابقه دیجیتال از تراکنش‌هاست.

تصور کنید هر بار که یک توکن خریداری، منتقل یا به فرد دیگری واگذار می‌شود، سابقه این تغییر در یک دفترکل دیجیتال ثبت شود. در این حالت، تاریخچه توکن بخشی از زیرساخت دارایی خواهد بود و می‌توان وضعیت آن را در طول چرخه عمرش دنبال کرد.

این قابلیت برای دارایی‌های واقعی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یکی از نیازهای اصلی هر بازار دارایی، اعتماد به اطلاعات و سوابق معاملات است. در واقع، بلاکچین تلاش می‌کند بخشی از اعتماد موردنیاز در معاملات را از طریق زیرساخت فناوری ایجاد کند.

وقتی قراردادها هم دیجیتال می‌شوند

اما داستان به ثبت و انتقال ختم نمی‌شود. یکی از جذاب‌ترین قابلیت‌های فناوری بلاکچین و دفترکل‌های برنامه‌پذیر، قراردادهای هوشمند هستند.

قرارداد هوشمند را می‌توان مجموعه‌ای از قواعد دیجیتال دانست که می‌توانند در شرایط از پیش تعیین‌شده، عملیات مشخصی را اجرا کنند. برای مثال، تصور کنید در یک پروژه توکن‌شده، پس از تحقق یک شرط مشخص، فرآیندی مانند انتقال توکن، ثبت یک رویداد یا توزیع یک منفعت طبق قواعد تعریف‌شده انجام شود.

به این ترتیب، بخشی از منطق اقتصادی دارایی می‌تواند در کنار خود دارایی به محیط دیجیتال منتقل شود. همین قابلیت «برنامه‌پذیری» یکی از ویژگی‌هایی است که مجمع جهانی اقتصاد آن را در کنار مالکیت کسری، ثبت مشترک و قابلیت ترکیب دارایی‌ها، از ویژگی‌های مهم توکن‌سازی می‌داند.

یک زیرساخت مشترک برای دارایی‌های مختلف

یکی دیگر از جذابیت‌های این فناوری، امکان ایجاد یک زیرساخت مشترک برای انواع مختلف دارایی‌هاست.

املاک، اوراق بهادار، بدهی، کالاها و سایر دارایی‌های واقعی می‌توانند در مدل‌های متفاوت، به توکن تبدیل شوند و در محیط‌های دیجیتال مدیریت شوند. این موضوع می‌تواند در آینده ارتباط میان بازارهای مختلف را بیشتر کند.

برای مثال، ممکن است در یک محیط دیجیتال، دارایی توکن‌شده در کنار سایر دارایی‌ها، خدمات مالی و ابزارهای پرداخت قرار گیرد و فرآیندهای مرتبط با آنها با یکدیگر تعامل داشته باشند. بانک مرکزی اروپا (ECB) نیز توکن‌سازی را فرصتی برای ایجاد یک اکوسیستم مالی دیجیتال یکپارچه‌تر می‌داند؛ اکوسیستمی که در آن انتشار، معامله و تسویه دارایی‌ها می‌توانند بیش از گذشته به یکدیگر متصل شوند.

بازارهایی که می‌توانند ۲۴ ساعته حرکت کنند

یکی از ویژگی‌های جذاب زیرساخت‌های دیجیتال، امکان فعالیت مستمر آنهاست.

بازارهای سنتی معمولاً ساعت و فرآیندهای مشخصی برای معامله و تسویه دارند. اما زیرساخت‌های مبتنی بر دفترکل دیجیتال می‌توانند از ابتدا با منطق فعالیت دیجیتال و مستمر طراحی شوند. این موضوع می‌تواند در آینده تجربه سرمایه‌گذاری را تغییر دهد؛ به‌گونه‌ای که دسترسی به دارایی، مشاهده اطلاعات، ثبت سفارش و انتقال توکن، بیش از گذشته به تجربه‌ای دیجیتال و همیشه‌در‌دسترس نزدیک شود.

البته تحقق این چشم‌انداز به طراحی بازار، قوانین و زیرساخت‌های مرتبط نیز بستگی دارد؛ اما مسیر فناوری به سمت بازارهای دیجیتال‌تر و پیوسته‌تر در حال حرکت است.

وقتی پول و دارایی در یک محیط قرار می‌گیرند

یکی از مهم‌ترین چشم‌اندازهای آینده، اتصال توکن دارایی به زیرساخت‌های پرداخت و تسویه دیجیتال است. اگر دارایی و ابزار پرداخت هر دو در محیط‌های برنامه‌پذیر قرار بگیرند، می‌توان فرآیندهایی را طراحی کرد که انتقال دارایی و پرداخت وجه هماهنگ‌تر و سریع‌تر انجام شوند.

بانک مرکزی اروپا در برنامه‌های جدید خود نیز در حال بررسی و توسعه زیرساخت‌هایی برای تسویه معاملات مبتنی بر دفتر کل توزیع شده (DLT) با استفاده از پول بانک مرکزی است. این رویکرد نشان می‌دهد که نهادهای اصلی مالی جهان، بلاکچین و توکن‌سازی را صرفاً یک فناوری جانبی نمی‌بینند؛ بلکه در حال بررسی جایگاه آن‌ها در نسل آینده زیرساخت‌های مالی هستند.

بلاکچین؛ پلی میان دارایی واقعی و اقتصاد دیجیتال

شاید بتوان مهم‌ترین نقش بلاکچین در حوزه RWA را در یک جمله خلاصه کرد: بلاکچین می‌تواند پلی باشد میان دارایی‌های دنیای واقعی و زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال.

ملک همچنان ملک است، اوراق همچنان اوراق است و یک دارایی واقعی همچنان ماهیت اقتصادی و حقوقی خود را حفظ می‌کند؛ اما نحوه ثبت، مدیریت، انتقال و تعامل با حقوق مرتبط با آن می‌تواند وارد یک محیط دیجیتال شود. این همان تغییری است که باعث شده توکن‌سازی از یک موضوع صرفاً فناورانه فراتر برود و به یکی از مباحث مهم آینده بازارهای مالی تبدیل شود.

آینده؛ اینترنتی برای انتقال ارزش

همان‌طور که اینترنت شیوه انتقال اطلاعات را متحول کرد، نسل جدید زیرساخت‌های دیجیتال می‌تواند شیوه انتقال ارزش را نیز تغییر دهد. در چنین آینده‌ای، دارایی‌ها می‌توانند دیجیتال، قابل برنامه‌ریزی و قابل انتقال باشند؛ اطلاعات مرتبط با آنها سریع‌تر در دسترس قرار گیرد و بخشی از فرآیندهای مالی به‌صورت خودکار انجام شود.

به همین دلیل، شاید بهترین توصیف برای نقش بلاکچین در توکن‌سازی این باشد: بلاکچین فقط فناوری پشت توکن نیست؛ می‌تواند بخشی از زیرساختی باشد که دارایی‌های واقعی را به اقتصاد دیجیتال متصل می‌کند.

و این، شاید آغاز مسیر شکل‌گیری چیزی باشد که بسیاری آن را «اینترنت ارزش» می‌نامند؛ محیطی که در آن، همان‌طور که امروز اطلاعات در سراسر جهان به‌صورت دیجیتال جابه‌جا می‌شود، انتقال و مدیریت ارزش نیز می‌تواند به شکل دیجیتال، سریع‌تر و برنامه‌پذیرتر انجام شود.