توکن‌سازی دارایی‌ها چگونه ساختار بازارهای مالی را تغییر می‌دهد؟
از کاهش اصطکاک و تسویه سریع‌تر تا ریسک‌های تازه زیرساخت‌های توکن‌شده
۷ دقیقه مطالعه
پروژه‌های دارانو
اطلاعات، ساختار توکن، حقوق و منافع اقتصادی و اسناد هر پروژه را بررسی کنید و آگاهانه تصمیم بگیرید.
توکن‌سازی دارایی‌ها چگونه ساختار بازارهای مالی را تغییر می‌دهد؟
بازارهای مالی در طول تاریخ بارها با یک فناوری جدید متحول شده‌اند؛ از شکل‌گیری بانکداری مدرن و بازارهای الکترونیکی گرفته تا معاملات آنلاین. امروز، فناوری دیگری در حال ورود به این میدان است که می‌تواند تعریف ما از «دارایی قابل معامله» و شیوه جابه‌جایی ارزش را تغییر دهد: توکن‌سازی.
در نگاه اول، توکن‌سازی شاید فقط تبدیل یک دارایی به یک توکن دیجیتال به نظر برسد؛ اما اتفاق مهم‌تر در پشت صحنه رخ می‌دهد. با توکن‌سازی، می‌توان اطلاعات مربوط به دارایی و قواعد مرتبط با انتقال آن را در یک زیرساخت دیجیتال و برنامه‌پذیر ثبت کرد. به این ترتیب، بخشی از فرآیندهایی که پیش‌تر در سامانه‌های جداگانه و به کمک چندین مرحله انجام می‌شد، می‌تواند به یک فرآیند یکپارچه‌تر تبدیل شود.
بازارهای مالی، یک قدم دیجیتال‌تر
امروز تقریباً همه ما با نسخه دیجیتال پول و دارایی‌ها سروکار داریم. موجودی حساب بانکی، سهام موجود در یک سامانه معاملاتی یا یک انتقال وجه، همگی در قالب داده‌های دیجیتال ثبت می‌شوند.
اما دیجیتالی بودن با توکن‌شده بودن یکسان نیست.
در مدل توکن‌شده، دارایی یا حق اقتصادی مرتبط با آن می‌تواند در بستری ثبت شود که علاوه بر نگهداری سابقه مالکیت یا حق، امکان تعریف قواعد انتقال و اجرای برخی فرآیندها را نیز فراهم می‌کند. به همین دلیل، بانک تسویه‌های بین‌المللی توکن‌سازی را گامی فراتر از ثبت ساده اطلاعات دیجیتال می‌داند؛ زیرا توکن می‌تواند هم‌زمان اطلاعات دارایی و منطق مرتبط با انتقال آن را در خود جای دهد.
این تغییر کوچک در ظاهر، می‌تواند پیامدهای بزرگی برای بازارهای مالی داشته باشد.
وقتی معامله فقط یک «معامله» نیست
در یک معامله سنتی، خرید یک دارایی معمولاً مجموعه‌ای از مراحل را به دنبال دارد: پیدا کردن طرف معامله، بررسی اطلاعات، ثبت سفارش، تطبیق، انتقال دارایی، پرداخت وجه، ثبت سوابق و در برخی موارد انجام فرآیندهای پس از معامله.
توکن‌سازی می‌تواند بخشی از این مراحل را به یک فرآیند دیجیتال و قابل برنامه‌ریزی تبدیل کند.
برای مثال، می‌توان شرایطی را تعریف کرد که انتقال یک دارایی تنها زمانی انجام شود که پرداخت آن نیز صورت گرفته باشد. این قابلیت که در ادبیات مالی با مفهوم تحویل در برابر پرداخت شناخته می‌شود، یکی از نمونه‌هایی است که بانک تسویه‌های بین‌المللی (BIS) از آن به‌عنوان ظرفیت مهم زیرساخت‌های توکن‌شده یاد می‌کند.
در نتیجه، فناوری فقط سرعت معامله را افزایش نمی‌دهد؛ بلکه می‌تواند نحوه طراحی خودِ معامله را نیز تغییر دهد.
سرمایه‌گذاری برای افراد بیشتری قابل دسترس می‌شود
یکی از جذاب‌ترین آثار توکن‌سازی، امکان تقسیم یک دارایی بزرگ به واحدهای کوچک‌تر است.
در بازارهای سنتی، بسیاری از دارایی‌ها به دلیل ارزش بالا، عملاً برای طیف محدودی از سرمایه‌گذاران قابل دسترس هستند. اما در یک ساختار توکن‌شده می‌توان حقوق یا منافع اقتصادی تعریف‌شده یک دارایی را به واحدهای کوچک‌تر تقسیم کرد. این اتفاق می‌تواند مسیر ورود سرمایه‌های کوچک‌تر به بازارهایی مانند املاک، اوراق بهادار و سایر دارایی‌های واقعی را هموارتر کند.
به این ترتیب، توکن‌سازی می‌تواند مفهوم مشارکت در دارایی را از مالکیت یک دارایی کامل، به مجموعه‌ای از واحدهای دیجیتال و قابل مدیریت تغییر دهد.
از بازارهای بسته به بازارهای متصل‌تر
یکی دیگر از تغییرات مهم، امکان ایجاد ارتباط بیشتر میان بازارها و زیرساخت‌های مختلف است.
وقتی دارایی‌ها، پول و قواعد معامله در محیط‌های دیجیتال و استانداردهای سازگار قرار بگیرند، امکان طراحی خدمات جدید افزایش پیدا می‌کند. یک دارایی می‌تواند در کنار سایر دارایی‌ها و خدمات مالی قرار گیرد و فرآیندهای مختلف، به جای آنکه به‌صورت جداگانه انجام شوند، با یکدیگر تعامل داشته باشند.
این همان چیزی است که در ادبیات جدید مالی با مفاهیمی مانند برنامه‌پذیری و ترکیب‌پذیری مطرح می‌شود. مجمع جهانی اقتصاد نیز توکن‌سازی را یکی از مسیرهای تحول زیرساخت بازارهای مالی می‌داند که می‌تواند سرمایه‌گذاری را دسترس‌پذیرتر، فرآیندها را سریع‌تر و شفافیت را بیشتر کند.
نقش واسطه‌ها هم تغییر می‌کند
توکن‌سازی لزوماً به معنای حذف بانک‌ها، کارگزاران و سایر نهادهای مالی نیست. آنچه تغییر می‌کند، نحوه انجام وظایف و تعامل میان این بازیگران است.
برخی فرآیندهای دستی می‌توانند خودکار شوند، برخی عملیات با سرعت بیشتری انجام شوند و برخی خدمات جدید در کنار خدمات سنتی شکل بگیرند. در چنین فضایی، نقش مؤسسات مالی می‌تواند از اجرای مجموعه‌ای از فرآیندهای جداگانه به سمت ارائه خدمات هوشمندتر، مدیریت دارایی، ایجاد نقدشوندگی، ارزش‌گذاری، انطباق و طراحی محصولات جدید حرکت کند.
چرا مؤسسات مالی به توکن‌سازی توجه می‌کنند؟
پاسخ را می‌توان در سه کلمه خلاصه کرد: کارایی، دسترسی و نوآوری.
توکن‌سازی می‌تواند هزینه و زمان برخی فرآیندها را کاهش دهد، امکان مشارکت گروه‌های بیشتری از سرمایه‌گذاران را فراهم کند و ابزارهای جدیدی برای طراحی محصولات مالی در اختیار بازار قرار دهد.
صندوق بین‌المللی پول نیز در بررسی خود از توکن‌سازی، به ظرفیت کاهش برخی اصطکاک‌های بازار، کاهش هزینه‌های صدور و خدمات‌رسانی به دارایی‌ها و افزایش انعطاف‌پذیری در تسویه اشاره کرده است.
به همین دلیل، موضوع دیگر صرفاً یک آزمایش فناورانه نیست. بانک‌ها، مؤسسات مالی، بورس‌ها و نهادهای سیاست‌گذار در نقاط مختلف جهان در حال بررسی و آزمایش کاربردهای مختلف آن هستند.
آینده بازارهای مالی؛ ترکیبی از دنیای سنتی و دیجیتال
شاید مهم‌ترین نکته این باشد که توکن‌سازی قرار نیست بازارهای مالی سنتی را یک‌شبه کنار بزند. محتمل‌تر این است که دو جهان به‌تدریج در کنار یکدیگر قرار بگیرند. دارایی‌های سنتی می‌توانند به شکل توکن‌شده عرضه شوند، سامانه‌های مالی موجود به زیرساخت‌های جدید متصل شوند و خدماتی که امروز در چند مرحله انجام می‌شوند، به‌تدریج یکپارچه‌تر شوند.
بانک تسویه‌های بین‌المللی از توکن‌سازی به‌عنوان بخشی از مسیر شکل‌گیری نسل بعدی زیرساخت مالی یاد کرده است؛ نسلی که در آن پول، دارایی و فرآیندهای مالی می‌توانند در محیط‌های دیجیتال و برنامه‌پذیر تعامل نزدیک‌تری داشته باشند.
در نهایت، ارزش واقعی توکن‌سازی نه در خودِ «توکن»، بلکه در تغییری است که می‌تواند در شیوه خلق، عرضه، انتقال و مدیریت ارزش ایجاد کند. اگر این تحول را از این زاویه ببینیم، توکن‌سازی دیگر صرفاً یک فناوری جدید برای بازار سرمایه نیست؛ بلکه می‌تواند یکی از پایه‌های نسل بعدی بازارهای مالی باشد.